Trouwen zonder man

ninigui, woensdag 31 mei 2006

het is woensdagavond en ik zit in het aalbeke van burkina faso: ninigui, een uithoek van het land, de grens met mali ligt op een boogscheut. hier zijn we nog dichter bij de woestijn. zo ver mijn oog reikt, is het rode aarde met hier en daar een boom of een struik die het landschap bepaalt. in het dorp zijn twee waterpompen die drinkbaar water leveren en dankzij de aanwezigheid van een stuwmeertje kunnen hier groenten gekweekt worden. een stuwmeertje is een soort van bekken dat begrensd wordt door een dijk of stuwdam waardoor het water bijeengehouden wordt. dit stuwmeertje staat op het einde van het droog seizoen leeg (zie ook hongerige kaaimannen).

   

nana hélène is de vrouw die ons laaft en voedt. het is één van die zonderlinge figuren die met hart en ziel voor de mensen van haar dorp en land opkomt. het is in het schijnsel van haar zaklamp dat we meetronen naar een huwelijk. de moeder van het meisje is lid van haar groupement (ten gepasten tijde schrijven we nog eens over het fascinerende groupement-systeem in burkina faso). het erf waar we naartoe geleid worden, is een kluwen van dakloze kamertjes die opgetrokken zijn uit leem. we beginnen onze rondgang - en hoe kan heleen daar iets op tegen hebben - in de keuken. ter gelegenheid van het huwelijk heeft men elektriciteit gehuurd voor twee (!) neonlampen en twee (!) parlofoons. één neonlamp hangt in de keuken. een paar tiental vrouwen zit op de grond te kletsen. lege plekken worden opgevuld met slapende en snurkende kinderen. de moeder van de bruidegom straalt. haar nieuwe schoondochter komt immers inwonen op haar erf. op die manier is haar pensioen verzekerd. water halen, poetsen, wassen en koken zijn taken die ze vanaf nu aan haar schoondochter kan overlaten.

de zeventienjarige bruid zelf ziet er allesbehalve gelukkig uit want vanaf vandaag blijft ze alleen achter in haar nieuwe familie. een week geleden - tijdens het eerste deel van het huwelijksfeest - werd het meisje op de hoogte gebracht van haar toekomst. eigenlijk had het meisje het kunnen voelen aankomen: de traditie wil dat het voor aanstaande bruiden verboden is om hout te gaan halen in de brousse. tijd om haar biezen te pakken had ze niet want onder luid feestgedruis werden zij, haar tante en het bruidsmeisje naar het huis van de aanstaande echtgenoot geleid. haar tante en een bruidsmeisje leerden haar alles wat een getrouwde vrouw hoeft te weten.

wij zijn dus aanwezig op deel twee van het huwelijksfeest. het meest bizarre van het feest is dat er in de verste verte geen bruidegom te bespeuren is. de twintigjarige man zit al meer dan een jaar in ivoorkust waar hij geld bij elkaar aan het sprokkelen is. hij had al iets opgestuurd om het huwelijk te betalen (de twee lampen en de twee parlofoons kosten toch iets) en heeft nog een paar weken nodig om het geld bij mekaar te krijgen om de terugreis naar het einde van de wereld te betalen. bij wijze van compensatie wordt het meisje omringd door broers, zussen, neven en nichten van de bruidegom. wanneer wij verschijnen, worden de kinderen van de mat gejaagd, het meisje krijgt een witte kap op het hoofd voor een foto. later vallen de eerste regens van het jaar en dus moet de kersverse bruid 's anderendaags voor dag en dauw op het veld staan om te helpen zaaien. van een huwelijksnacht gesproken. het is haar zelfs verboden om met de andere feestvierders mee te dansen. heel waarschijnlijk zal ze binnen enkele jaren opnieuw een huwelijksfeest van haar man kunnen meemaken. polygamie (veelwijverij - ik zie het mevrouw T. in het vierde middelbaar nog altijd zeggen) is hier heel gewoon.

de tweede neonlamp hangt aan de wand buiten het erf en op twee palen staan parlofoons opgesteld waaruit arabisch aandoende muziek weerklinkt. mannen, vrouwen en kinderen dansen in een cirkel. wanneer die te groot wordt, wordt er een binnencirkel gevormd. Het ritmisch met de voeten stampen doet stof opwaaien. Stante pede wordt een groep meisjes uitgestuurd om water te halen om de grond te besprenkelen.

ik sta er bij en kijk er naar. het is precies een film waarin ik beland ben. ik wou dat er een klein filmrolletje in mijn ogen zat om het allemaal niet te vergeten. ik heb het gevoel dat alles wat ik zie nieuw is, maar marijke maakt er mij attent op dat wij toch ook dansen en eten bij een huwelijk. gelijk heeft ze.